DOMMEN OVER FORHOLDETS FRIDOM UNDER KONTROLL
Det er kanskje i storbyen eigaren treng hunden sin som mest, på sett og vis. Og hunden vert minst like avhengig, på sitt vis. Ingen stad kan han gå utan sin eigar, like ved. Aldri lenger unna enn på armlengdes avstand. Ingen stad kan eigaren gå utan å ta omsyn til sin hund. Aldri lenger unna kan han reise enn at han kjem heim til sin kjære hund når dagen er omme, for å mate, lufte og ta vare på. Kor godt det kan kjenst ut at nokon trenger ein.
Er det eigentleg så sunt? Lèt vi oss lure av eventyrforteljingar i forhold til hund?
Draumen om eigar og hund i harmoni er godt kjent. I alle tider har der vel fantes vandrarhistoriar om desse to, som duo. Dei er kvarandres beste ven, næraste kompanjong og livsledsagar, dag etter dag, gjennom tjukt og tynt held dei saman. Frå tidleg i livet til dauden skiljar ad, står dei side om side. Dei forstår kvarandre, på eit djupare plan. Ord vert overflødige. Dei kommuniserer ved hjelp av telepati, og kan lese kvarandres tankar. Den varme omsorgen og ubetinga kjærleiken har ingen ende.
Kanskje er det ikkje alltid heilt sånn i røynda. Røyndomen er vel faktisk nokså ofte hakket dystrare enn som så. Særleg i storbyen. Statistikken veit å syne kor det er ein held saman, og kven som trur mest på at Hollywood-film ikkje berre er for lerretet, men også i det verkelege liv. Historia om helten som gjer eit offer for å redde dei som er svakare enn han. Berre ein finn den rette vert det vel ein lukkeleg slutt, eller kva?
Tek reality over? Drøymer vi oss vekk frå realiteten?
Hundeeigaren er ideelt sett den ansvarlege, og mogen, vaksen og vaken i si åtferd. Hunden er som eit uskuldig barn. Allereie her er det mange skjær å støte på. Nokre gongar skulle ein tru det var motsett. Barnesår som har vorte til angst i vaksen kropp. For kven er det som treng den andre mest? Kven er det som klamrar og held fast? Kven er mest påverka av frykt? Frykt for å vere åleine, frykt for å miste, frykt for avvising og frykt for det stille og rolege, sårbare. Fekk vi oss hund fordi hunden kunne få det fint hjå oss, eller fordi det hadde vore fint med hund for oss?
Dei vert begge to veldig skjøre i avhengigheita si, til kvarandre. Avhengigheitsforhold som ikkje toler for mykje motgang og distanse. Dei har ikkje alltid godt av kvarandre, særleg sidan eigaren truleg skaffa seg hunden fyrst og framst ut or redsle for tomheita og einsemda. Ikkje fordi eigaren var heil, god, trygg i seg sjølv allereie før hen i det heile teke vurderte å skaffe seg hund. Tilknyting til kvarandre på skeivt grunnlag, husbygging på grunnmur ut or balanse. Sjølve definisjonen på usunt avhengigheitsforhold.
I storby kan ein godt gå tur fleire gongar om dagen, men der er grenser for kor lang lengda på bandet kan vere. Ein veit aldri kor og når neste menneske, hund, fugl eller anna blikkfang dukkar opp, og då gjeld det å halde stram line og behalde full kontroll nokså kvikt. Her er ikkje rom for mykje kvikk lunsj, før det går for langt. Det tek ikkje lang tid før hundenasen får snusen i noko og nyfikenheita vert tent. Ein kan ikkje stole på at det ender godt med for mykje fridom i travel storby, så her gjelds det å ta forhandsreglar skal ein ikkje rote seg bort i noko dumt. For slakk line kan resultere i angrep, bortkomenheit eller det som verre er; såkalla nye “bekjentskap”. Gud forby ein slik utru tenar. Det kan tyde enden på visa. Og då ender det sjeldan godt.
Men om det skulle ta slutt må ein ikkje vere redd for å gje slepp. Her er det mange som tviheld på det som var, framfor å omfamne det som er og såleis opne opp for det som kan verte. Det finst andre hundar der ute. Det vert aldri det same, greitt nok, men det kan jo verte veldig fint likevel, kan det ikkje?
Å redde og verte redda. Kva er det vi er så redde for? Korfor er vi så redde?
Redd for å mangle, gå glipp av. For at livet skal glippe mellom fingrane våre. Men er det fyrst når vi prøver å gripe tak i det at livet svinner frå oss? Som sand. Kanskje er livet ei strand, og vi vert blenda av gyldne sandkorn, livets augneblikk. I blindheit samlar vi ein handfull og prøver så godt vi kan å ikkje la eit einaste sandkorn sleppe fri. Men kan eit augneblikk vare lenger enn nett det, eit augneblikk? Korfor trur vi så ofte at løysinga er meir kontroll, strengare kommandoar, mindre godtgjersle, kortare, strammare line? Ser vi ikkje at handa vår er forma som ein knyttneve, som kjempar for det harde liv? Vi kjempar for harde livet, eit evig jag, men for kva? Kva er det som er så farleg med tillit, tolmod, tru på at alt ordnar seg? Indre tryggleik og ro, må det vere så vanskeleg å finne?
I mindre by går det betre. Der er det kortare avstand til naturen og lengre avstand mellom menneska. Halvslakk line, halvlang lengde på bandet. Litt meir rom for tillit. Litt meir rom å boltre seg i. Litt ork å dra ut i naturen dagleg, men er det for langt har du kanskje ein park i nærleiken, eller i det minste hagen. Hagen er mindre bys største gåve til hunden. Og til den litt late hundeluftaren.
I mindre by skaffar dei seg kanskje hund av di alle andre gjorde det, og dei verka så lukkelege alle saman, iallfall på Instagram. Særleg dersom dei hadde med søte husdyr på bileta, fekk dei ekstra mange likes. Mange lever for likes. Sånn vil eg også ha, tenkjer den naive millenial, og drøymer seg vekk i fantasien om alt muleg som får hen til å kjenne seg komplett. Eit husdyr til dømes. Då er det lett å gå på ein smell. Det er ingen bombe.
På bygda er fridomen litt nærare i balanse. Her er eigar og hund frie i si avhengigheit til kvarandre. Dei knyt band til kvarandre, vert glade i kvarandre. Dei er ikkje nøydd til å vere saman med kvarandre heile tida, og hunden kan springe fritt ute på gardsplassen og i skogen like ved. Eigaren føler seg trygg i avgjersla på å sleppe den andre fri, og stoler på at hunden kjem attende etter å ha fått sett seg rundt, og lufta seg ferdig. Der er fred og ro i heimen, og ikkje minst i sinnet. Der er rom til å dyrke eigen, såvel som felles, lidenskap og nærleik. Ein koser med kvarandre kvar dag, såvel som dei koser seg i eiget selskap. Alle synst det er kos.
Likevel er livet på bygda på gamlemåten. Vert det for ille må forholdet ende og hunden må skytast. Rive det av som eit plaster, ikkje utsetje nokon for unødig smerte. Såleis vert eigaren kanskje meir takksam for kvart eit augneblikk ein får, vel vitande om at det ikkje varer evig. Ingenting varer evig. Kanskje varer dette livet saman, samlivet, i ti-femten år. Forventer ikkje meir. Det vert som det vert. Dei har gode augneblikk saman, ein god tone, latter og leik. Akkurat passe mengd alvor og grensesetjing. Dei skapar tryggleik og kjærleik seg imellom. Det held i massevis for eit godt liv.
Faren er at rovdyret kan ta husdyret, og trollet kan ta deg, men den risikoen må ein kanskje berre ta.
– Solstrauman
Sólstrauman 